Artykuł pochodzi z wydania: Październik 2026
W granicach określonych certyfikatem wykonawca nie będzie musiał powoływać się na inne podmiotowe środki dowodowe, a zamawiający będzie musiał przyjąć wynikające z certyfikacji fakty za udowodnione. Ustawa przewiduje tu jednak wyjątki.
Wprowadzone w art. 8 ust.1 ustawy o certyfikacji wykonawców publicznych (dalej: ustawa) domniemanie prawne, tak jak każde wzruszalne domniemanie prawne w polskim systemie prawa, nakazuje przyjąć za udowodniony (prawdziwy) fakt nim objęty, chyba że można go obalić dowodem przeciwnym. Przenosząc to na grunt certyfikacji wykonawców, należy za udowodnione (zgodnie ze stanem faktycznym) przyjąć, że wykonawca nie podlega wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia lub posiada zdolności do należytego wykonania zamówienia w zakresie stwierdzonym certyfikatem oraz przez okres, na który certyfikacja została temu wykonawcy udzielona.
Powyższe oznacza, że w granicach określonych certyfikatem wykonawca nie będzie musiał się powoływać się na inne podmiotowe środki dowodowe. Jednocześnie zamawiający będzie obowiązany przyjąć za udowodniony – odpowiednio do zakresu certyfikacji – brak istnienia podstaw wykluczenia albo skuteczne przeprowadzenie samooczyszczenia (self-cleaningu) lub też spełnianie warunków udziału w postępowaniu w zakresie, w jakim odpowiadają im zdolności wykonawcy wskazane w certyfikacie.
Kiedy sprawdza się fakty potwierdzone certyfikatem
Co do zasady ani wykonawca, ani zamawiający nie będą wykonywać w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego dodatkowych czynności związanych z dowodzeniem oraz badaniem okoliczności objętych certyfikacją. Zamawiający wręcz nie powinien prowadzić „dochodzenia” dotyczącego prawdziwości stanu stwierdzonego w certyfikacie.
Sprawdzanie zgodności z prawdą faktów objętych certyfikatem możliwe będzie tylko wówczas, gdy w ocenie zamawiającego zajdą okoliczności uregulowane w art. 8 ust. 1 ustawy, pozwalające na podważenie prawdziwości tych faktów i obalenie ww. domniemania. Okoliczności te są następujące:
- wprowadzenie w błąd podmiotu certyfikującego, które mogło mieć istotny wpływ na udzielenie certyfikacji;
- zaprzestanie spełniania przez wykonawcę warunków udzielenia certyfikacji co do całości bądź części stwierdzonych w niej faktów.
Jeżeli zamawiający ma wiedzę w tym zakresie i jest w stanie przedstawić dowód, którym wykaże, że stan faktyczny jest inny niż objęty domniemaniem prawnym wynikającym z certyfikacji, wówczas to domniemanie będzie mógł skutecznie obalić.
Ustawa o certyfikacji, w zgodzie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego, obciąża obowiązkiem obalenia domniemania prawnego, czyli podważenia prawdziwości stanu faktycznego stwierdzonego certyfikatem, tego, kto ten stan faktyczny kwestionuje. Przy czym, aby zrobić to skutecznie, konieczne jest udowodnienie podnoszonych okoliczności kwestionujących certyfikat w całości bądź w określonej części – odpowiednio w toku postępowania o udzielenie zamówienia (zamawiający) lub w postępowaniu odwoławczym (zamawiający, inny wykonawca). Pamiętać bowiem należy, że obalenie domniemania prawnego wynikającego z certyfikacji możliwe jest wyłącznie w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, w którym wykonawca powołał się na udzieloną certyfikację. Oznacza to, że domniemania prawnego nie można obalać in abstracto, w oderwaniu od konkretnego postępowania zamówieniowego.
Trzeba też zaznaczyć, że w przypadku obalenia domniemania prawnego wynikającego z certyfikacji – po uprzednim przeprowadzeniu przez zamawiającego czynności uregulowanych w art. 128a ust. 1 i 2 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp) – zamawiający będzie mógł jednokrotnie wezwać wykonawcę do złożenia innych niż certyfikat podmiotowych środków dowodowych.
[…]
Oliwia Jokiel
radca prawny, doświadczony legislator, współautorka ustawy o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych






