Artykuł pochodzi z wydania: Czerwiec 2026
Prawo zamówień publicznych nie wymienia dynamicznego systemu zakupów wśród trybów udzielania zamówień. Uznaje go za szczególną procedurę odnoszącą się do zamówień klasycznych, dopuszczalną też w zamówieniach sektorowych.
Katalog definicji legalnych zawarty w ustawie z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp) określa dynamiczny system zakupów (dalej: DSZ) jako ograniczony w czasie elektroniczny proces udzielania zamówień, których przedmiotem są ogólnie dostępne usługi, dostawy lub roboty budowlane (art. 7 pkt 5 pzp). Definicja ta niewiele jednak wyjaśnia i nie precyzuje istoty tego instrumentu zakupowego. Ustawa nie wymienia dynamicznego systemu zakupów wśród trybów udzielania zamówień, lecz normuje go w dziale IV dotyczącym szczególnych instrumentów i procedury w zakresie zamówień klasycznych. Dynamiczny system zakupów możliwy jest do zastosowania również w ramach zamówień sektorowych (art. 391 pzp).
W piśmiennictwie DSZ określa się jako trwały mechanizm służący wyłanianiu wykonawców zamówień, który można przyrównać do permanentnego przetargu ograniczonego. Ustanowienie dynamicznego systemu zakupów i jego prowadzenie odpowiada fazie składania i oceny wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu ograniczonym. Z kolei udzielanie zamówień objętych DSZ jest odpowiednikiem składania ofert w przetargu ograniczonym przez wykonawców, których wnioski zostały pozytywnie zweryfikowane. Ujęcie to trafnie ujmuje istotę dynamicznego systemu zakupów. Od typowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego DSZ różni się tym, że złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w DSZ pozwala wykonawcy na wzięcie udziału nie w jednym postępowaniu, lecz w szeregu postępowań objętych przedmiotem tego systemu.
Z kolei od umowy ramowej dynamiczny system zakupów odróżnia możliwość przystąpienia do systemu w trakcie jego trwania przez kolejnych wykonawców – podczas gdy umowa ramowa ma zamknięty krąg wykonawców. W tym ujęciu system ma charakter nieograniczony podmiotowo, gdyż zgodnie z art. 321 ust. 1 pzp zamawiający zaprasza do udziału w DSZ wykonawców, których wnioski nie podlegają odrzuceniu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 2–5 pzp, i nie może z wykorzystaniem regulacji art. 148 pzp ograniczyć liczby wykonawców zapraszanych do składania ofert. Przepis ten został bowiem w odniesieniu do DSZ wyraźnie wyłączony.
Kiedy można stosować DSZ
Dynamiczne systemy zakupów możliwe są do ustanowienia jedynie wówczas, gdy wartość zamówienia klasycznego (art. 316 ust. 1 pzp) lub sektorowego (art. 391 pzp) jest równa progom unijnym lub je przekracza. Przepisy o postępowaniu o udzielenie zamówienia klasycznego o wartości mniejszej niż progi unijne nie zawierają odesłania do przepisów o DSZ (por. art. 266 pzp).
Ustawa ogranicza zakres zastosowania DSZ jedynie do ogólnie dostępnych usług, dostaw lub robót budowlanych. Choć nie precyzuje, jakie zamówienia należy rozumieć jako „ogólnie dostępne”, to w sposób oczywisty odwołuje się do strony podażowej rynku danego dobra lub usługi. Są to zamówienia, którymi rynek jest nasycony, oferowane jako usługi i dobra łatwo dostępne, które można nabyć lokalnie.
Wytyczną co do właściwego rozumienia ww. pojęcia możemy również znaleźć w motywie 63 preambuły dyrektywy 2014/24/UE3. Podkreślono w nim, że ustanowienie dynamicznego systemu zakupów może nastąpić w celu nabycia powszechnie używanych lub gotowych produktów, robót budowlanych lub usług, które są ogólnie dostępne na rynku. Ogólnej dostępności usług, dostaw lub robót budowlanych, które mogą być przedmiotem DSZ, nie wyłącza specjalistyczny charakter zamówienia. Zamówienia o wysokim stopniu skomplikowania (lege non distinguente4) również mogą być przedmiotem DSZ, o ile mają charakter ogólnie dostępny. Jedyną przesłanką ograniczającą przedmiotowo dynamiczny system zakupów jest charakter rynku podażowego przedmiotu zamówienia, a nie cechy świadczenia.
Środki komunikacji a wykorzystanie DSZ
Na charakter przedmiotów zamówień objętych DSZ pośrednio wpływa też przepis art. 317 pzp. Stanowi on, że w postępowaniu prowadzonym w celu ustanowienia dynamicznego systemu zakupów oraz w postępowaniu o udzielenie zamówienia objętego takim systemem zamawiający i wykonawcy przekazują oświadczenia, dokumenty, wnioski, zawiadomienia, zaproszenia i inne informacje przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. W przypadku procedury DSZ nie ma zatem możliwości odstąpienia od składania ofert z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej nawet w sytuacjach uzasadniających taką możliwość w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, opisanych w art. 65 ust. 1 pzp. W konsekwencji nie jest możliwe w przypadku DSZ m.in. przeprowadzenie postępowania z wymogiem przedstawienia modelu fizycznego, modelu w skali lub próbki, których nie można przekazać za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.
Kategorie i wartość DSZ
Dynamiczny system zakupów może zostać podzielony na kategorie dostaw, usług lub robót budowlanych zdefiniowane na podstawie cech zamówień, które będą udzielane w ramach danej kategorii. Cechy te mogą dotyczyć w szczególności dopuszczalnej wielkości późniejszych zamówień lub obszaru geograficznego, na którym zamówienia te będą realizowane.
Przy ustalaniu wartości DSZ kierować należy się regulacją art. 32 ust. 1 pzp. Zgodnie z nim wartością dynamicznego systemu zakupów jest łączna wartość zamówień objętych tym systemem, których zamawiający przewiduje udzielić w okresie obowiązywania DSZ. Ustalając tę wartość, zamawiający powinien kierować się najszerszym zakresem rzeczowym zamówień, jakich zamierza udzielić w ramach ustanawianego dynamicznego systemu zakupów.
Struktura procesu zakupowego
W regulacji DSZ widoczne są dwa wyraźnie wyodrębnione elementy proceduralne. Ustawa (np. art. 317 pzp) określa je jako:
- postępowanie prowadzone w celu ustanowienia dynamicznego systemu zakupów oraz
- postępowanie o udzielenie zamówienia objętego dynamicznym systemem zakupów.
Pierwsze można przyrównać do etapu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w przetargu ograniczonym, drugie zaś do etapu zaproszenia do składania ofert. O ile jednak w przypadku przetargu ograniczonego etap zaproszenia do składania ofert następuje po zakończeniu etapu składania i oceny wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, o tyle w przypadku DSZ wykonawcy mogą przez cały okres trwania tego systemu złożyć wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W ten sposób mogą się do niego zakwalifikować, umożliwiając sobie wzięcie udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia objętego DSZ, prowadzonych po zakwalifikowaniu do systemu. Jak stanowi bowiem art. 319 ust. 2 pzp, w okresie obowiązywania dynamicznego systemu zakupów zamawiający zapewnia wykonawcom nieobjętym tym systemem możliwość złożenia wniosków o dopuszczenie do udziału w DSZ.
Tylko jednak w początkowej swojej fazie dynamiczny system zakupów dość wiernie przypomina przetarg ograniczony. W przypadku wszczęcia postępowania prowadzonego w celu ustanowienia DSZ zamawiający nie może przekazać zaproszenia do składania ofert na pierwsze zamówienie objęte DSZ, dopóki nie oceni wniosków złożonych w pierwszym wyznaczonym terminie ich składania (zob. art. 320 ust. 3 pzp).
Wskazane cechy DSZ powodują, że liczba wykonawców uczestniczących w systemie jest zmienna w czasie. Wraz z upływem okresu trwania DSZ zasadniczo rośnie liczba wykonawców zakwalifikowanych do systemu. W konsekwencji w kolejnych postępowaniach o udzielenie zamówienia objętego DSZ wykonawców jest coraz więcej.
Z drugiej strony w okresie obowiązywania DSZ liczba zakwalifikowanych do niego wykonawców może też maleć. Na podstawie art. 322 pzp zamawiający może bowiem w dowolnej chwili w tym okresie wezwać dopuszczonych wykonawców do złożenia nowego i zaktualizowanego jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ) wraz z podmiotowymi środkami dowodowymi. To oznacza, że w przypadku zaniechania ich złożenia wykonawca zakwalifikowany do systemu będzie podlegać wykluczeniu. W efekcie ww. zjawisk liczba wykonawców uczestniczących w systemie DSZ może zatem zmieniać się w czasie.
[…]
Jarosław Jerzykowski
radca prawny, komplementariusz w kancelarii Jerzykowski i Wspólnicy sp. k.
